Column Leo Freriks: Het net staat vol. En dat is precies onze kans.
Elektrificatie is het werkpaard van de energietransitie. Krachtig, bewezen en essentieel. Maar dat werkpaard heeft meer ruimte nodig dan het net op dit moment biedt. Netcongestie remt ons tempo — en daarmee ook onze klimaatambities. Het goede nieuws? We weten precies wat er moet gebeuren.
De sleutels liggen er al
De vertraging zit niet in de techniek. Die is er. Ze zit in vergunningen, procedures en de manier waarop de overheid zijn eigen rol benut. En dat is eigenlijk hoopvol nieuws: dit is oplosbaar. De overheid is tegelijk vergunningverlener, beleidsmaker én aandeelhouder van de netbeheerders. Dat betekent dat we drie keer invloed hebben. Drie keer een kans om te versnellen. Die kans moeten we nu grijpen.
Bouwen blijft de basis, meer net, meer capaciteit, betere interconnectoren met onze buurlanden. En ondertussen helpen slimme oplossingen zoals het aansluitoffensief om de druk te verlichten. Maar de grootste winst zit in transparantie: als iedereen, overheden, bedrijven, netbeheerders, precies weet waar het net vol zit en wanneer, kunnen we samen veel slimmere keuzes maken.
Van aanbod naar vraag: een strategische kans
Er ligt ook een bredere kans die we nog onvoldoende benutten. Nu richten we ons sterk op het aanbod van duurzame energie. Maar door ook de vraagkant te organiseren, door elektrificatie bij bedrijven en huishoudens actief te stimuleren, versterken we de businesscase voor wind op zee én versnellen we de transitie. Een grote coalitie van bedrijven, organisaties en NGO’s pleit hier al voor. Ze hebben gelijk.
Tegelijk moeten we eerlijk zijn over leveringszekerheid. Een capaciteitsmechanisme voor regelbare elektriciteitsproductie is geen rem op de transitie, het is de verzekering die ons de tijd geeft om die transitie goed te voltooien. En zolang kerncentrales nog in aanbouw zijn, blijven gascentrales een buffer bij periodes van weinig zon en wind. Lokaal geproduceerd gas van de Noordzee is daarbij de meest duurzame en minst afhankelijke optie.
Nederland als koploper, niet als slachtoffer
De energieprijzen in Nederland zijn hoog, hoger dan elders in Europa. Dat zet onze industrie onder druk. Maar juist hier ligt een opgave én een kans: door netcongestie aan te pakken, nettarieven eerlijker te maken en een gelijk Europees speelveld na te streven, maken we Nederland weer aantrekkelijk voor de strategische industrie van de toekomst.
Een snelle aanpak van netcongestie versnelt elektrificatie, versterkt leveringszekerheid én verbetert de businesscase voor duurzame energie. Die drie versterken elkaar, als we ze samen oppakken.
De instrumenten liggen klaar. De kennis is er. Nu is het tijd voor tempo, keuzes en uitvoering. Het net staat vol, en dat is het startschot, niet de eindstreep.
