In deze column neemt Ron Brans – Strategisch Projectadviseur Human Capital – je op speelse wijze mee in een veelvoorkomend dilemma van ondernemers. Volgens hem voelt  het dilemma tussen de korte-termijn-keuze (productie draaiende houden)  en de lange termijnkeuze (investeren in talentontwikkeling) voor veel Zuid-Hollandse ondernemers als een spagaat. Dit vereist lenigheid van ondernemers, in de vorm van flexibiliteit én innovatie. Daarom is de MKB’ter Challenge gelanceerd, een initiatief van Economic Board Zuid-Holland (EBZ), Provincie Zuid-Holland en Rabobank. Om het beste idee te vinden om talentontwikkeling in Zuid-Holland en daarmee het MKB als geheel een boost te geven. Dit kunnen we alleen samen. Juist daarom hopen we te ontmoeten op 8 juli tijdens hét finale event van de MKB’ter Challenge, waar de finalisten hun ideeën zullen pitchen en er alle ruimte is om te netwerken met andere geïnteresseerden.

“Ik ben groot sportliefhebber. Jarenlang had ik een wekelijkse sportblog totdat een overname van de ondersteunende webhost leidde tot een onwerkbaar format en daarmee tot beëindiging. Geen nood, het was tijd voor wat anders. Een mens moet verder. Ontwikkeling staat voorop en flexibiliteit of lenigheid der geest is een groot goed.

Ik herken die noodzakelijke lenigheid ook bij een goede vriend van mij. Hij heeft een goedlopende comestibleszaak en is een echte MKB-ondernemer. Hij is terecht trots op zijn toko waar veel hard werk in is gaan zitten. Toch is hij niet zonder zorgen. Ontwikkelingen gaan immers snel en hoe speel je daar op een goede manier op in? Blijven mensen nog wel naar een winkel komen, moeten we niet meer doen aan internetverkoop, hoe zet je social media gericht in, kan het voorraadbeheer gedigitaliseerd worden? Vragen waar hij niet bij stilstond toen hij z’n winkel opende en waar in beginsel zijn interesse en kwaliteiten ook niet liggen. Ik zie echter ook dat hij soms ’s avonds blij is dat hij onderuit kan op de bank met werkweken van meer dan 60 uur, want behalve de ruime openingstijden is er natuurlijk altijd nog de boekhouding, de inkoop, het ondernemersnetwerk en nog zoveel meer.

Kortom ik zie een spagaat en waar die voor de schrijver van sportcolumns best aantrekkelijk is, geldt dat veel minder voor een MKB’er. Hij wil best meer inzetten op Leven Lang Ontwikkelen en niet alleen voor zichzelf, maar juist ook voor zijn personeel waar hij zich betrokken bij en verantwoordelijk voor voelt en die wellicht niet uit zichzelf de neiging heeft of de noodzaak voelt om zich in een formele setting te laten onderrichten. Maar waar, hoe en wanneer? Een bordje op de deur met “De winkel is gesloten, we zijn op cursus om u nog beter te kunnen bedienen”, een directieve opdracht aan het personeel, het kan tegenwoordig (gelukkig) allemaal niet meer.

Spagaten zijn van alle tijden en lenigheid van geest en lichaam zijn nodig om ze aan te kunnen. Ik was mij daar van bewust toen ik blogs schreef over de Uchimura’s en Biles’ van deze wereld. Ik word me daar nu steeds sterker van bewust nu ik me met arbeidsmarktbeleid en specifiek in relatie tot het MKB bezighoud. Gelukkig hebben we vanuit de Human Capital Agenda Zuid-Holland (samen met Provincie Zuid-Holland en Rabobank) precies op dat punt een Challenge op- en uitgezet: de MKB’ter Challenge. Partijen die een oplossing denken te hebben voor dit vaak duivelse dilemma kunnen dat bij ons kenbaar maken. Het is mede aan jullie om de nood te lenigen en de spagaat blijvend mogelijk te maken. Dus, zie ik jou op 8 juli? Meld je snel aan, want het aantal plekken is beperkt!”

– Ron Brans, Strategisch Projectadviseur Human Capital

 

© Vecteezy.com

Recent vond de EBZ Voorjaarsbijeenkomst plaats bij GKN Fokker Aerospace in Papendrecht. De bijeenkomst had een focus op vrede, veiligheid en innovatie. Gastheer namens GKN Fokker Aerospace Arjen Landman heette de aanwezigen welkom, waarna Jaap Smit, voorzitter van de Economic Board Zuid-Holland (EBZ) en Commissaris van de Koning in Zuid-Holland, een persoonlijke bijdrage gaf. Keynote spreker David van Weel, Assistant Secretary General Innovation, Hybrid, and Cyber bij de NAVO belichtte hedendaagse dreigingen zoals conflicten in Oekraïne en sabotage in Europa. De bijeenkomst benadrukte de noodzaak van technologische innovatie en samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden voor een veerkrachtige defensie-industrie en een veilige toekomst.

‘Si vis pacem, para bellum.’ Als u vrede wilt, bereid u dan voor op oorlog, wisten de Romeinen al. Commissaris van de Koning in Zuid-Holland en EBZ voorzitter Jaap Smit haalde klassieke adagium aan tijdens de voorjaarsbijeenkomst van de EBZ. Deze bijeenkomst stond in het teken van defensie en veiligheid in brede zin, zoals energieveiligheid, de bescherming van vitale infrastructuren en investeringen in technologische innovaties voor strategische onafhankelijkheid.

Namens gastheer GKN Fokker Aerospace nam Arjen Landman (CCO) ons mee langs de meer dan 100 jarige geschiedenis van de luchtvaartindustrie in Nederland. Nederland staat bekend om zijn hoogwaardige en technologisch innovatieve toeleveringsindustrieën voor complexe systemen. Om hierop als land en regio voort te bouwen, is samenwerking nodig en daarnaast ondersteuning en een op de lange termijn gerichte overheid.

De hoofspreker David van Weel, Assistant Secretary General Innovation, Hybrid, and Cyber bij de NAVO, schetste in een indrukwekkende vogelvlucht de dreigingen waar NAVO-landen en in het bijzonder het Europese continent voor staan. Naast het actieve oorlogsgebied in de Oekraïne, zijn er sabotageacties in verschillende Europese landen en is er sprake van beïnvloeding om verdeeldheid in de samenleving te zaaien en de democratie te ondermijnen.

Hoe maken we ons weerbaarder?

Na dertig jaar afbraak en roofbouw plegen op onze eigen defensie, moet dat gerepareerd worden. De dreiging is groot en een volgend conflict zal ons allen kunnen treffen. Terwijl voor klassieke oorlogsvoering nog steeds veel artillerie nodig is, vereist een betere verdediging ook veel technologie en innovatie. David van Weel riep op om na te denken wat jij vanuit jouw eigen bedrijf, kennis en kunde kan betekenen in het beschermen en weerbaarder maken van onze omgeving, waardoor de drempel om ons aan te vallen hoger wordt.

Het is van essentieel belang dat de triple helix (overheden, kennisinstellingen en bedrijven) hier gezamenlijk mee aan de slag gaat. Naast infrastructuur moeten we ook de weerbaarheid van de samenleving versterken. Finland biedt hierin een goed voorbeeld. Het is belangrijk om te anticiperen op hoe schadelijke actoren processen kunnen verstoren en ons daartegen te wapenen. Innovatie is hierin cruciaal: we hebben niet de middelen om traditioneel grondig te werk te gaan. Oekraïne laat hier sterke staaltjes van zien. Bijna alle civiele technologie en innovatie heeft een dual use richting zowel veiligheid als defensie. Het is van groot belang deze kansen te spotten én de toepassing ervan mogelijk te maken.

Na de inspirerende toespraken werd er druk nagepraat door vertegenwoordigers van bedrijven, kennisinstellingen en overheden, die zich bewust werden van de urgentie om gezamenlijk aan een veilige toekomst te werken.

Vervolg

Welke toegevoegde waarde heeft Zuid-Holland in de defensieopgave en welke bijdrage kunnen bedrijven, kennisinstellingen en overheden leveren aan een innovatieve en veerkrachtige defensie-industrie? Die vraag beantwoordde adviesbureau Berenschot in opdracht van Provincie Zuid-Holland en InnovationQuarter in een uitgebreid onderzoek naar de invloed van de regio om bij te dragen aan deze sterke industrie.

Zuid-Holland beschikt over de technologische expertise die cruciaal is voor het moderniseren van onze krijgsmacht en heeft kostenvoordelen ten opzichte van andere regio’s; dat is één van de conclusies. Lees hier verder.

© Foto: Edith Bentvelsen, Algemeen Directeur Ter Laak Orchids

Als je door het Westland rijdt springt met name één van de gebouwen eruit. Langs de N211 in Wateringen staat een enorm gebouw met daarop de letters ‘Ter Laak’. De kassen van Ter Laak Orchids staan vol innovaties en jaarlijks worden er op duurzame wijze zo’n 9 miljoen orchideeën per jaar geteeld. Aan het roer van de organisatie staat Edith Bentvelsen, ‘ik ben geboren in de tuinbouw’, zoals ze zelf vertelt. In dit interview vertelt ze vol passie over de innovaties in de orchideeënkwekerij, welke uitdagingen zich in de toekomst vormen en hoe de Economic Board Zuid-Holland (EBZ) hierin kan ondersteunen.

Mijn opa was voorzitter van de bloemenveiling. Op zondag liepen we regelmatig samen door de veilinggebouwen. Mijn vader was kweker. Wij woonden naast ons bedrijf dus als ik uit school kwam liep ik naar ons bedrijf waar mijn ouders beiden aan het werk waren. Mijn zussen en ik werkten in vakanties mee in het bedrijf. Tuinbouw is mij met de paplepel ingegoten. Na mijn studie Communicatie aan de Hogeschool Utrecht ben ik mijn roots met mijn opleiding gaan combineren. Dat ben ik altijd blijven doen. Gestart op de communicatieafdeling van toen Bloemenveiling Westland, vervolgens 20 jaar communicatie-, organisatieadvies en interim management in de tuinbouwsector als zelfstandige, met een onderbreking van 4 jaar als Manager Communicatie bij het Productschap Tuinbouw. Ondertussen heb ik ook een studie Bedrijfskunde gevolgd om mijn kennis te verbreden. Inmiddels ben ik algemeen directeur bij Ter Laak Orchids. Hier heb ik de kans gekregen om mijn ervaring in communicatie, organisatieadvies en interim management te combineren met mijn jeugdliefde: mijn passie voor het levende product.

Edith in de bloei van haar leven: Sinds 2018 Algemeen Directeur van Ter Laak Orchids

“In de laatste jaren is Ter Laak Orchids aanzienlijk gegroeid; momenteel werken er 250 mensen bij ons. De eigenaren besloten op dat moment dat ze zich moesten richten op waar ze goed in waren: het kweken van orchideeën, het handhaven van een goed assortiment en het maximaliseren van de productie-efficiëntie. Het strategische en managementaspect van het bedrijf lag niet binnen hun expertise, dus besloten ze dat het goed zou zijn als iemand anders die rol op zich nam.

In 2018 vroeg Ter Laak Orchids mij hen te helpen met de organisatie-ontwikkeling van het groeiende bedrijf. Ik vond de ambitie van het bedrijf aansprekend en had veel gevoel bij het ‘DNA’ van het familiebedrijf; ambitieus, samen, betrokken, vooroplopend.  Zo ben ik, zes jaar geleden toegetreden tot de directie als algemeen directeur, waarbij ik me bezighoud met het management, de organisatiestrategie en de externe vertegenwoordiging, Met veel enthousiasme ben ik dan ook aan boord gekomen bij de EBZ.”

Verduurzaming bovenaan prioriteitenlijstje

“Wij zijn als Ter Laak Orchids volop bezig met duurzaamheid. Onze ambitie is om in 2030 volledig circulair te worden, wat inhoudt dat we zonder fossiele brandstoffen en chemische gewasbeschermingsmiddelen werken, en emissievrij zijn. Tegenwoordig is duurzaam ondernemen eigenlijk gewoon ondernemen, ‘sustainability is the ability to sustain your company’. Maar we investeren niet alleen in circulariteit, maar ook in ons team. Daarnaast zetten we sterk in op robotisering, gezien de stijgende kosten en afnemende beschikbaarheid van arbeid. Bovendien wordt technologie steeds belangrijker, zowel op zichzelf als in het gebruik van data. Binnen de hele glastuinbouwsector wordt momenteel hard getrokken aan verduurzaming: de doelstelling van de glastuinbouwsector als geheel is om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Daar proberen wij als bedrijf een bijdrage aan te leveren door een trekkersrol te vervullen binnen onze productgroep en de glastuinbouwsector.”

De toekomstige rol van de glastuinbouwsector in Nederland

“Ik denk dat ruimte en samenwerking hele belangrijke aspecten zijn. Op dit moment beslaat de glastuinbouw slechts 2% van de ruimte in Zuid-Holland, wat niet overdreven veel is. Echter, het is wel vooral geconcentreerd in het Westland. De glastuinbouw vormt een cluster van productiebedrijven, handelsbedrijven, technische toeleveranciers, kennisinstellingen en veredelaars. Om dit te behouden, moeten we blijven investeren in productie. Een kenniscluster kan namelijk niet groeien zonder te produceren. Naar de toekomst toe zullen we ons ook moeten concentreren op technologische innovaties in de glastuinbouw. Dit is met name relevant in het kader van de wereldwijde voedselvoorziening, maar ook in de voorziening van groen in huis en in de omgeving. Zoals ik net al zei, kan een kenniscluster niet groeien zonder te produceren. Aangezien Nederland natuurlijk maar een relatief klein land is, is de export van kennis – op het gebied van technologische innovaties in de glastuinbouw – misschien nog wel belangrijker.”

 

Edith Bentvelsen als vertegenwoordiger van de glastuinbouwsector lid van de EBZ

“Ik ben geen CEO van een groot bedrijf zoals Shell en Rabobank. In plaats daarvan zie ik mijn rol binnen de EBZ veel meer als vertegenwoordiger van de glastuinbouwsector. Deze sector bestaat uit een groot aantal mkb-bedrijven, waaronder kwekers, handelsbedrijven, veredelaars en toeleveranciers. Ter Laak Orchids heeft een prominente positie in de sierteeltsector en daarom voel ik een zekere verantwoordelijkheid om de glastuinbouw te vertegenwoordigen.”

Volgens Edith is het belangrijk om de glastuinbouw terug te zien in de EBZ. Ze vertelt: “Ik denk dat het enorm belangrijk is dat we niet alleen een bijdrage leveren aan het speelveld in Zuid-Holland, maar ook duidelijke verbinding hebben met andere partijen. De glastuinbouw is een belangrijke economische factor in Zuid-Holland en wanneer we kijken naar de thema’s- zoals CO2-reductie, ruimtegebruik, mobiliteit, arbeid en economische groei – dan zien we een gedeeld belang. We delen deze regio en moeten samenwerken om vooruitgang te boeken. Het begrijpen van elkaars bezigheden, het delen van kennis en samen oplossingen vinden is cruciaal.”

Op de vraag: “Wat kun jij de EBZ bieden?” antwoordt Edith: “Als bedrijf zijn we natuurlijk actief binnen onze eigen sector. We werken nauw samen met andere kwekers en partners in de keten, zoals handelspartijen en zijn goed op de hoogte van wat er speelt en wat belangrijk is in de sector. Onze troef is onze kennis van de sector, de behoeften ervan en de waardevolle maatschappelijke bijdrage die de sector kan leveren. Wat wij kunnen bieden, is de verbinding die we leggen tussen de EBZ en andere sectoren. Oplossingen die we gezamenlijk bedenken voor problemen elders kunnen we  binnen onze sector toepassen en andersom.

Als we kijken naar de thema’s, dan speelt bijvoorbeeld de energietransitie een grote rol. Vaak moeten we regionaal samenwerken om deze uitdagingen aan te pakken. Kijk maar naar wat er nu gebeurt in de tuinbouw, vooral in regio’s zoals het Westland, waar initiatieven zoals aardwarmteboringen en de ontwikkeling van warmtenetten voornamelijk vanuit ondernemerschap binnen de tuinbouwsector worden gestart. Dit heeft een breder maatschappelijk belang, omdat de opgewekte warmte niet alleen voor de tuinbouw kan worden gebruikt, maar ook voor gemeenten en andere instellingen. Een ander voorbeeld is het CO2-vraagstuk. Wij gebruiken CO2 in onze kassen om onze planten te laten groeien. Als we naar niet-fossiele brandstoffen overstappen, hebben we echter nog steeds CO2 nodig. Dus hier kunnen verbindingen worden gelegd tussen sectoren om overschotten aan CO2 te benutten.”

Edith Bentvelsen: “De kracht van de EBZ ligt het aanpakken van maatschappelijke thema’s dankzij samenwerking.”

Een belangrijk maatschappelijk thema binnen de tuinbouwsector is natuurlijk de arbeidsmigratie. Maar volgens Edith reikt dit thema veel verder dan dat: “Ik denk dat arbeidsmigratie een breed maatschappelijk thema is, dat niet alleen relevant is voor de tuinbouwsector, maar voor veel andere sectoren in Zuid-Holland. We moeten samen oplossingen vinden voor dit maatschappelijke vraagstuk, omdat arbeidsmigratie niet beperkt is tot een paar sectoren, maar van toepassing is op veel sectoren waar productiearbeid plaatsvindt. Daarom is het belangrijk om verbindingen te leggen tussen die verschillende sectoren. Zoals ik eerder op LinkedIn schreef, is het belangrijk dat er een dialoog plaatsvindt tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Dit is precies waar de kracht van de EBZ ligt: het creëren van die samenwerkingsdriehoek, die allemaal kunnen bijdragen aan het aanpakken van het thema arbeidsmigratie. Edith over de EBZ: “Begrip, verbinding en samen oplossingen zoeken”

Begrip, verbinding en samen oplossingen zoeken zijn voor mij essentiële kernwoorden. Ik geloof dat het belangrijk is om aan tafel te zitten, niet alleen om ons verhaal goed te kunnen vertellen, maar ook om naar anderen te luisteren en samen die verbinding te zoeken.

Tot slot vroegen we Edith: “Heb je nog iets wat je vanuit jullie organisatie belangrijk vindt om te benadrukken in het kader van de samenwerking binnen de EBZ?”. Haar antwoord luidt als volgt: “Mijn verwachting is dat we proactief bijdragen aan oplossingen voor problemen die niet alleen bij ons, maar ook in andere sectoren spelen. We hebben het gehad over energie, arbeidsmigratie, en nog veel meer. Daar sta ik voor en daar wil ik graag een bijdrage aan leveren, in het belang van Zuid-Holland. Als glastuinbouw zijn we daar een belangrijk onderdeel van.”

© Foto: Ter Laak Orchids

1 mei – De dag van de arbeid. De grondtoon van de Dag van de Arbeid is het gevoel van internationale verbondenheid. In Zuid-Holland, een provincie die een cruciale rol speelt in de Nederlandse en zelfs internationale economie, is dit gevoel van verbondenheid meer dan ooit van belang. De Economic Board Zuid-Holland (EBZ) bestaat uit de belangrijkste spelers van Zuid-Holland uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid. Samen zetten de boardleden zich in voor het vernieuwen, verduurzamen en versterken van de Zuid-Hollandse economie en het vestigingsklimaat in onze regio. Wat we in Zuid-Holland bedenken, uitvinden en produceren, zien we terug in de hele wereld. Vandaag, op de Dag van de Arbeid, kijken we terug op de activiteiten en prestaties van de EBZ in 2023. Met trots presenteren we ons jaarverslag met daarin de belangrijkste gebeurtenissen en resultaten van het afgelopen jaar.

Download hier het EBZ jaarverslag van 2023

In 2023 is de EBZ vooral bezig geweest met het op orde krijgen van de (financiële) basis en de herijking van de focus en prioriteiten voor de komende periode.

 De grootste mijlpalen op een rijtje:

  • Maart: De staatssecretaris van Defensie Christophe van der Maat heeft een werkbezoek gebracht aan Zuid-Holland. Samen met de provincie, SpaceNed en de NL Space Campus is de staatssecretaris bijgepraat over de ruim aanwezige hightech-maakindustrie die als toeleveranciers voor defensie kunnen dienen, inclusief de inzet die wij plegen op Human Capital.
  • Mei: De EBZ heeft het avondprogramma van het werkbezoek van Invest-NL aan Zuid-Holland gehost. Invest-NL kwam met nieuwe directeur Rinke Zonneveld op bezoek waarbij bijzondere aandacht was voor de thema’s deeptech en energie- & grondstoffentransitie.
  • Juni: De allereerste EBZ-Voorjaarsbijeenkomst is een feit. In het provinciehuis Zuid-Holland waren ruim 100 mensen aanwezig, heeft Jaap Smit een toespraak gegeven en waren thematafels waar aanwezigen inhoudelijk het gesprek met elkaar konden voeren.
  • November: Het Diner! We organiseerden samen met de MRDH, gemeente Rotterdam, gemeente Den Haag en InnovationQuarter Het Diner bij Het Depot in Rotterdam. Met 120 aanwezigen en bijdragen van Jaap Smit, Ludo Baauw (CEO van Intermax) en Jeroen van den Hoven (professor Ethiek & Technologie bij de TU Delft) was het een geslaagde avond.

 

De taskforces en kopgroepen op een rijtje:

  • Human Capital: Onder de taskforce Human Capital zijn in 2023 weer diverse nieuwe projecten gestart. Er is inmiddels €3,9 miljard aan toegevoegde waarde gerealiseerd.
  • Energietransitie: In de taskforce energietransitie was in 2023 netcongestie een belangrijk dossier. Ook is aandacht besteed aan onder andere geothermie en waterstof.
  • Technologische Industrie: De taskforce Technologische industrie heeft in 2023 een review uitgevoerd. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in verdere strategieontwikkeling.
  • Digitale economie: De taskforce digitale economie is in 2023 gevraagd om een klankbord/programmaraad voor Digitalzh te worden, een programma voor digitalisering van het mkb uitgevoerd door InnovationQuarter. Daarnaast is gesproken over cyberweerbaarheidsinitiatieven en human capital.
  • Circulaire economie: In de taskforce circulaire economie was in 2023 ruimte voor de transitie naar een circulaire economie een belangrijk thema. Daarnaast is veel aandacht geweest voor de grondstoffentransitie, met name in het Havenindustrieel Complex.
  • Kopgroep innovatiecampussen: De kopgroep innovatiecampussen is in 2023 meer gaan werken conform de taskforcewerkwijze, daarnaast heeft de provincie Zuid-Holland €3 miljoen beschikbaar gesteld voor verdere ontwikkeling van de innovatiecampussen.

 

“Wat gebeurde er op het gebied van Public Affairs?

  • In januari hebben we samen met de Economic Development Board Drechtsteden en de Economic Board The Hague een open brief over het belang van Internationaal Talent verstuurd aan de ministers van Economische Zaken en Klimaat en OCW en de leden van de Tweede Kamercommissies.
  • In maart waren Provinciale Statenverkiezingen. We hebben een brief verstuurd aan informateur Arie Slob met daarin het aanbod voor de nieuwe coalitie van de provincie Zuid-Holland.
  • In november waren Tweede Kamerverkiezingen. Voorafgaand hebben we een advies aan verkiezingscommissies van de diverse politieke partijen verstuurd.
  • Na de verkiezingen hebben we een informatiefiche over Zuid-Holland aan alle (nieuwe) Tweede Kamerleden gestuurd. Daarnaast zijn er diverse onderwerpen waarvoor Kamerleden en rijksambtenaren zijn benaderd, om Zuid-Holland ook op nationaal niveau de politiek-bestuurlijke aandacht te geven die het verdient.

 

“Wat zijn de resultaten van de Groeiagenda Zuid-Holland?”

In juli vond de Conferentie Groeiagenda Zuid-Holland plaats, waar vertegenwoordigers van de 80 partners van de Groeiagenda Zuid-Holland en andere geïnteresseerden samen kwamen. Het thema ‘Brede Welvaart’ stond centraal. Enkele resultaten van de Groeiagenda Zuid-Holland in 2023:

  • €3,6 miljard toegevoegde waarde bereikt met de Human Capital Agenda

 

En, wat nog…?

Lees het hier in ons jaarverslag